De erfenis van Franquin: waarom een nieuw Guust Flater album de stripwereld verdeelt
De aankondiging van een nieuw album van Guust Flater, decennia na de dood van zijn geestelijke vader André Franquin, had een moment van pure vreugde moeten zijn voor stripliefhebbers. In plaats daarvan ontketende het een ongekende storm van protest, juridische veldslagen en een diepgaand debat over artistieke erfenis en commerciële belangen. De stripwereld staat op zijn kop, en de centrale vraag is niet of er een nieuw album kan komen, maar of het zou mogen.
Guust Flater is meer dan zomaar een stripfiguur; hij is een cultureel icoon. Een chaotische, luie maar geniale kantoorhulp die met zijn bizarre uitvindingen en flaters de redactie van het weekblad Robbedoes op stelten zet. Zijn avonturen, getekend met de onnavolgbare dynamiek en humor van Franquin, zijn een monument in de Franco-Belgische stripkunst. Voor velen is Guust onlosmakelijk verbonden met de hand van zijn schepper.
De terugkeer van Guust: een ongewenste reïncarnatie?
Het was uitgeverij Dupuis die de knuppel in het hoenderhok gooide met de aankondiging van "De terugkeer van Guust". Het nieuwe album, getekend door de Canadese tekenaar Delaf (Marc Delafontaine), bekend van de reeks "Mooie navels", beloofde de sfeer en de humor van het origineel te respecteren. De uitgeverij argumenteerde dat het tijd was om Guust aan een nieuwe generatie voor te stellen en zo het personage levend te houden.
Deze beslissing viel echter niet in goede aarde bij Isabelle Franquin, de dochter en enige erfgename van André Franquin. Zij stapte onmiddellijk naar de rechter om de publicatie te verbieden. Haar argument is glashelder en emotioneel geladen: haar vader heeft tijdens zijn leven meermaals expliciet te kennen gegeven dat hij nooit wilde dat iemand anders Guust Flater zou verderzetten na zijn dood.
"De gedachte dat iemand anders mijn personages zou overnemen, is ondraaglijk," zou Franquin zelf ooit hebben gezegd.
Het hart van de controverse: het recht om ‘nee’ te zeggen
De kern van het conflict draait om het zogenaamde morele auteursrecht. Dit recht beschermt de persoonlijke band tussen een auteur en zijn werk. Het geeft de schepper (en diens erfgenamen) de macht om zich te verzetten tegen elke wijziging of exploitatie die de integriteit van het werk zou kunnen aantasten. Volgens Isabelle Franquin is het verderzetten van Guust door een andere tekenaar een directe schending van de artistieke wil van haar vader.
Dupuis beroept zich daarentegen op een contract uit 1992, waarin Franquin de rechten op zijn personages aan de uitgeverij zou hebben overgedragen. De interpretatie van dit contract is nu het middelpunt van een bittere juridische strijd. Is het commerciële eigendomsrecht sterker dan de uitgesproken wens van de oorspronkelijke kunstenaar?
De reacties van de fans zijn al even verdeeld en illustreren de diepe kloof die deze kwestie heeft veroorzaakt:
- Het kamp van de puristen: Voor hen is dit heiligschennis. Guust Flater is Franquin. Elke poging om hem na te bootsen is gedoemd te mislukken en is niets meer dan een cynische commerciële zet. Zij steunen Isabelle Franquin onvoorwaardelijk.
- Het kamp van de pragmatici: Anderen zijn voorzichtiger. Ze wijzen erop dat vele iconische reeksen succesvol zijn verdergezet na de dood van hun scheppers. Denk aan Asterix, Lucky Luke of Blake en Mortimer. Zolang het met respect en talent gebeurt, waarom niet? Zij zijn nieuwsgierig naar het werk van Delaf, die bekendstaat als een groot bewonderaar van Franquin.
Een breder debat in de stripwereld
De zaak-Guust Flater overstijgt het individuele geval. Het legt een fundamentele spanning bloot die al jaren sluimert in de wereld van de negende kunst: de balans tussen artistieke integriteit en commerciële levensvatbaarheid. Uitgeverijen investeren miljoenen in het opbouwen van merken en personages. Het is vanuit zakelijk oogpunt logisch dat ze deze intellectuele eigendommen willen blijven exploiteren.
Aan de andere kant staat de kunstenaar, wiens creatie een zeer persoonlijk en uniek karakter heeft. Voor veel tekenaars is hun werk een verlengstuk van henzelf. De gedachte dat hun ‘kinderen’ na hun dood in andere handen vallen, kan ondraaglijk zijn. De vraag is waar de grens ligt. Moet de wens van de overleden schepper altijd en eeuwig gerespecteerd worden, zelfs als dit betekent dat een geliefd personage voorgoed in de archieven verdwijnt?
De onmogelijke taak van de opvolger
In het midden van deze storm staat de nieuwe tekenaar, Delaf. Hij bevindt zich in een benijdenswaardige, maar tegelijkertijd uiterst oncomfortabele positie. Enerzijds krijgt hij de kans om een van de grootste stripiconen ooit te tekenen. Anderzijds wordt hij door een aanzienlijk deel van de fans en de erfgename gezien als een usurpator.
Delaf heeft altijd benadrukt dat hij zijn werk met het grootste respect voor Franquin benadert. Hij heeft jarenlang de stijl van de meester bestudeerd om de essentie van Guust te vatten. Toch zal zijn werk onvermijdelijk onder een vergrootglas liggen. Elke lijn, elke grap en elke uitdrukking zal worden vergeleken met het onbereikbare origineel.
Conclusie: een flater van formaat of een nieuw begin?
De toekomst van Guust Flater is momenteel onzeker en hangt af van de uitspraak van de Brusselse rechtbank. Ongeacht de juridische uitkomst, heeft de controverse al een diepe wond geslagen. Het heeft de stripwereld gedwongen om na te denken over de ethiek van het voortzetten van een artistieke erfenis.
Is "De terugkeer van Guust" een respectvol eerbetoon dat een legendarisch personage relevant houdt, of is het een commerciële flater die de laatste wens van een genie negeert? Het antwoord op die vraag is niet eenvoudig. Voorlopig blijft de lach van Guust verstomd, overschaduwd door een conflict dat allesbehalve grappig is.
Veelgestelde vragen (FAQ)
1. Waarom is er zoveel ophef over een nieuw Guust Flater album?
De belangrijkste reden is dat de oorspronkelijke bedenker, André Franquin, tijdens zijn leven meermaals heeft aangegeven dat hij niet wilde dat iemand anders zijn personage Guust Flater zou verderzetten. Zijn dochter en erfgename, Isabelle Franquin, probeert via de rechter deze wens te laten respecteren.
2. Wie is de nieuwe tekenaar van Guust Flater?
De nieuwe tekenaar is de Canadees Marc Delafontaine, beter bekend onder zijn pseudoniem Delaf. Hij is een groot bewonderaar van het werk van Franquin en is vooral bekend van de succesvolle stripreeks "Mooie navels" (Les Nombrils).
3. Is het album "De terugkeer van Guust" al verkrijgbaar?
Nee. De geplande release in oktober 2022 werd opgeschort na de juridische stappen van Isabelle Franquin. De publicatie is in afwachting van een definitieve uitspraak van de rechtbank in Brussel.
|
