Claire, nu ook digitaal te bewonderen

Het eerste digitale stripalbum van ‘Claire’ dat vorige week verscheen, gooit meteen hoge ogen. Het album ‘Spaanse furie’ werd speciaal gemaakt voor de iPhone. Twintig uur na publicatie stond het album al op nummer 1 in de iTunes Boek Top 20.  De verschijning van de digitale ‘Claire’ liep echter vertraging op.

“Het verschijnen daarvan duurde wat langer dan gepland: de eerste versie van het album werd afgekeurd door Apple, omdat Jup te bloot rondliep in een van de pagina’s”, geeft tekenaar Robert van der Kroft op als reden. Om er dan meteen aan toe te voegen: “Die ‘verboden’ pagina is nu toch te lezen op de demo-versie op de Claire-website.”

Wie toch liever een strip op ouderwets papier leest, hoeft overigens niet te wanhopen. Het 21ste ‘Claire’-album ‘Lachtherapie’ is net uit. Het album heeft 44 pagina’s en kost €5,95. Het digitale album telt dan weer 25 pagina’s en kost €2,99.

Het feestelijke 300ste nummer van The Comics Journal dat in november verschijnt, zal het laatste zijn in het normale verschijningsritme (eens per kwartaal) van het gerenommeerde Amerikaanse striptijdschrift. Vanaf dan zullen de The Comic Journal-lezers het moeten stellen met grotere halfjaarlijkse uitgaven. Ter compensatie breidt het blad de activiteiten op de website uit. Hoofdredacteur Gary Groth hoopt zo een breder aanbod aan stripinformatie te brengen.

De website zal naast diepteinterviews, kritieken, columns en het reguliere reporterswerk ook video’s, audiofiles, slide shows, online galerieën met origineel werk en een hele groep bloggers die hun unieke kijk op de stripwereld geven aanbieden. De beslissing om nadrukkelijker aanwezig te zijn op het web heeft repercusies voor de papieren versie die vanaf nu dus in plaats van vier nog maar twee magazines per jaar zal tellen. Het gaat hier wel over een dikker magazine dat gemiddeld langere teksten zal presenteren en waarin plaats zal zijn om dieper op bepaalde zaken in te gaan.

The Comics Journal bestaat dit jaar al 33 jaar.

Sjors en Sjimmie terug in de stripwereld?

Of er ooit een herstart komt van de Nederlandse stripreeks ‘Sjors & Sjimmie’ is nog maar de vraag. Het auteursteam de Wiroja’s (tekenaar Robert van der Kroft en scenaristen Wilbert Plijnaar en Jan van Die) zou de reeks maar wat graag een nieuwe start geven.  Maar uitgeverij Sanoma, de rechthebbende van de reeks, heeft het licht nog steeds niet op groen gezet. Robert Van der Kroft verklaarde aan onze redactie het gevoel te hebben van het kastje naar de muur gestuurd te worden.

“Wij – de Wiroja’s - zouden graag zien dat er een doorstart gemaakt wordt, maar elk gesprek dat wij proberen te organiseren met uitgeverij Sanoma wordt iedere keer verzet en uiteindelijk afgezegd. De ene keer is de strip ondergebracht in het Disney-strip-pakket, de volgende keer in een algemeen pakket en moeten we ons weer bij iemand anders introduceren. We zijn er al meer dan een jaar mee bezig”, aldus Robert van der Kroft.

Niet dat de Wiroja’s bij de pakken blijven zitten: “Er is vorige maand een brief de deur uit gegaan naar Sanoma, waarin wij ons contract opzeggen en wij per 1 januari ónze ‘Sjors & Sjimmie’-pagina’s als onze eigendom beschouwen. Nog geen reactie op ontvangen.”

‘Sjors & Sjimmie’ heeft al een hele voorgeschiedenis en werd al door verschillende tekenaars geadopteerd. Frans Piët was de eerste Nederlandse tekenaar van de reeks – die gebaseerd was op de Amerikaanse comic ‘Perry Winkle’ – en was de man die Sjimmie (Jimmie in het begin) introduceerde. Later lieten ook tekenaars Jan Kruis (‘Jan, Jans en de kinderen’) en Jan Steeman de kwajongens avonturen beleven. Er werd zelfs een stripblad opgericht met hun naam. Vanaf 1975 werd de reeks overgenomen door de huidige tekenaar Robert van der Kroft die eerst nog werkte met scenario’s van Patty Klein die daarna vervangen werd door Wilbert Plijnaar en Jan van Die. De roep naar de terugkeer van de twee Hollandse ketjes klinkt nu luider door de heropstart van het legendarische stripblad Eppo, dat de reeks jarenlang publiceerde.

Het auteursteam staat overigens ook in voor de reeks ‘Claire’ die wekelijks haar opwachting maakt in de Flair. Deze maand nog verschijnt er van ‘Claire’ een digitaal stripalbum voor de iPhone wat volgens de tekenaar het eerste digitale stripverhaal in Nederland is. “Of toch voor zover we weten”, nuanceert hij nog. Een voorsmaakje van de iPhone-Claire vind je hier. 

De berichten van de afgelopen week dat Apple een nieuwe manier om kranten, boeken en tijdschriften te presenteren ontwikkelt (met een leesvlak zonder muis of toetsenbord) zouden volgens de Amerikaanse stripauteur en -theoreticus Scott McCloud wel eens de voorbode kunnen zijn van een digitale striprevolutie.

“De meeste hedendaagse stripuitgevers lijken geneigd om met hun kleren aan in het water te springen - met hun voor druk opgemaakte bladzijden gaan ze het net op”, schrijft McCloud op zijn site. “Maar als het gadget van Apple min of meer is zoals het omschreven wordt, dan zouden we geleidelijkaan wel eens een verschuiving kunnen zien van de versnipperde wijzen-en-klikken presentatie, zoals we die vandaag ook op het internet kennen, naar een meer continue ruimtelijke metafoor, iets als het idee waar wij, gestoorde wetenschappers bij de overgang van de twintigste naar de eenentwintigste eeuw, mee speelden. Wordt interessant.”

Met die laatste opmerking verwijst McCloud naar het idee van de ‘infinite canvas’ (‘oneindig canvas’), waar hij en enkele collega’s zich een paar jaar geleden mee bezig hielden. Daarbij benaderden ze een computerscherm niet als een pagina, maar als een totaal andere manier om strips te presenteren. Met de nieuwe plannen van Apple ziet McCloud de realisatie daarvan blijkbaar dichterbij komen.

Een goede start voor een duik in het verleden is Coconino Classics, het online tijdschrift van Thierry Groensteen en zijn kornuiten. Al meer dan tien jaar presenteert deze prachtig vormgegeven website verloren gewaande strips en protostrips, illustratiewerk en cartoons uit de 19de en het begin van de 20ste eeuw. Ronduit fantastisch zijn de speciale edities over de cartoonisten van Simplicissimus en Harper’s, en het portfolio van Winsor McCay (met de geanimeerde Little Sammy Sneeze).

Helemaal terug in de tijd gaat de Early Comics Archive van cartoonist Andy “Konky Kru” Bleck. Met een engelengeduld zoekt die in bibliotheken en antiquariaten naar de belangrijkste oervoorbeelden van het Europese stripverhaal. Töpffer, Hoffmann, Cruikshank, Busch, ze zijn allemaal present met scans van bijzondere kwaliteit. Heel bijzonder is de reeks woordenloze strips die in 1897 op de achterkant van het tijdschrift Harper’s Round Table stonden.

Barnacle Press biedt zichzelf dan weer aan als Comics 1.0, en lijkt van ongeveer elke klassieke krantenstrips een paar voorbeelden in zijn collectie te hebben. Niet alleen Barney Google, Happy Hooligan of The Katzenjammer Kids, maar ook minder bekende pareltjes als The Diary of Snubs, Our Dog of Life on the Radio Wave krijgen daarbij een plaatsje.

Krantenstrips

Als het gaat over klassieke Amerikaanse krantenstrips is Allan Holtz, auteur van de ‘Guide to U.S. Newspaper Comic Strips and Cartoon Panels’, trouwens niets minder dan een autoriteit. Op de Stripper’s Guide diept hij met regelmaat van de klok vergeten en obscure pareltjes op uit krantenarchieven uit heel de VS, en gaat daarbij niet zelden terug tot het prille begin van de 20ste eeuw. Steeds probeert hij zoveel mogelijk gegevens over de reeksen en de auteurs te vermelden, en zijn scans zijn steeds van zeer hoge kwaliteit.

Pappy’s Golden Age Comics heeft dan weer een voorliefde voor strips die in comic books verschenen in de jaren ‘30, ‘40 en ‘50. Niet zelden presenteert Pappy vergeten vroeg werk van latere groten zoals Frank Frazetta of Jack Cole (om twee recente voorbeelden te noemen). In korte, heldere artikeltjes situeert hij auteur en werk, en de verhalen zijn meestal ook met zorg geselecteerd. Alleen jammer dat zijn scans zo’n beetje overal vandaan komen, wat voor een zeer ongelijke kwaliteit zorgt. Bear Alley is dan weer de blog van de gelijknamige uitgeverij van Steve Holland, die zich specialiseert in geannoteerde heruitgaven van klassieke Britse strips.

Een speciale vermelding mag nog voor Digital Funnies, de site waarop Jonathan Barli bijzonder goede, gedetailleerde scans van klassieke krantenstrips te koop aanbiedt op CD-rom en DVD. Van elke collectie, zoals de ‘Tony Sarg’s Bird’s Eye Views’ of ‘Toonerville Folks’ van Fontaine Fox, biedt Barli bovendien een paar voorbeelden gratis aan, waardoor je je een beeld kan vormen van de bijzondere kwaliteit van dit archiveringswerk.

Wie verder zoeken wil, doet er goed aan de discussiegroepen op Yahoo Groups onder de loupe te nemen. Via Overdosed verdeeld Merlin Haas zijn hoogkwalitatieve scans van oude Amerikaanse krantenstrips en advertenties. Spacevoucherhoax is dan weer een goudmijn voor reproducties van alles wat van dicht of veraf met popcultuur te maken heeft. Voor scans van klassieke Britse strips zijn Scanarama en Britcomics dan weer zeer interessant, en wie doorbijt, vindt vast wel meerdere groepen die aan deze of gene klassieke strip gewijd zijn.

Eens te meer gaat dit stukje vooral over Amerikaanse en Engelse sites, en dat eigenlijk vooral doordat de interesse van schrijver dezes vooral die kant uitgaat. Maar niet getreurd : terwijl het materiaal voor dit stukje verzameld werd, kondigde onze eigen Pascal Lefevre zijn nieuwe blog aan, gewijd aan de studie van vroege Belgische strips (wat eigenlijk wil zeggen, daterend voor het debuut van Kuifje in 1929). Het is nog een beetje te vroeg om te zien waar Pascal heen wil met zijn blog, maar zijn eerste post is in elk geval veelbelovend.

Wim Lockefeer (Sparehed.com)

De Kindle werkt met een vrij klein LCD-scherm dat slechts vier grijswaarden voorziet.  De eerste screenshots van strips als Bone, Jimmy Corrigan of Watchmen, via achterpoortjes op de Kindle geladen, waren dan ook niet echt om te juichen.   Daarnaast is zelfs 2 Gb (evenveel als een geheugenkaartje in een fototoestel) vrij weinig als je er je hele collectie graphic novels op kwijt wil.  Amazon lijkt zelf nog niet echt van plan strips via de Kindle te verspreiden – waarschijnlijk precies door de technische beperkingen van het toestel.

Opvallend is ook dat uitgevers en cartoonists zelf, in het internetwereldje ook wel meesmuilend de content providers genoemd, momenteel alle hens aan dek roepen om hun werk via een totaal ander toestel te verspreiden : de smartphone, de gsm met groter scherm, internettoegang en veel extra’s.  Vooral de iPhone van Apple, toch al oppermachtig in het creatieve wereldje, is blijkbaar zeer inspirerend.

iPhone

UClick, de grootste Amerikaanse verdeler van krantenstrips, houdt het met GoComics op speciaal voor de iPhone geformatteerde webpagina’s met strips uit de eigen catalogus (Calvin & Hobbes, BC, Garfield), maar ook Bone van Jeff Smith of Too Much Coffee Man van Shannon Wheeler.  Het resultaat is nogal ongeinspireerd, en doet vooral denken aan de Peanuts-pockets  die Bruna vroeger op de markt bracht.  Met het gratis programma Clickwheel kan je danweer, zoals bij iTunes, rechtstreeks op je iPhone strips aankopen, maar ook gescande strips uit je eigen collectie uploaden (zie ook Stripgids 1).

icomic is een iPhone-kloon van David Aytons klassieke en nog altijd razend populaire CDisplay, dat echter verwacht dat je je gescande strips manueel op je iPhone kan zetten (wat niet vanzelfsprekend is).  Bij de Iverse Comic Reader moet je dan weer elke strip kopen als een aparte toepassing in de Iphone AppStore.

Het Amerikaanse blad Wired woog de sterktes en zwaktes van al deze pogingen af : geweldig dat je alles op zak kan nemen, maar het scherm is toch echt te klein, en een strip prentje-per-prentje lezen is als luisteren naar een robot die een gedicht voordraagt.  Alternatieven, zoals strips in pdf-formaat , botsen dan weer op de beperkte cache van de iPhone.

Crisis

Zelf mochten we dit nogal teleurstellende resultaat eerder dit jaar ondervinden op het festival van Angoulème, waar het Franse bedrijf Ave Comics zijn eigen striplezer voor iPhone (en een aantal andere smartphones) kwam voorstellen, MyComics.  Die toont een verhaal plaatje na plaatje, als een soort PowerPoint, maar dan met veel extra mogelijkheden en effecten, zoals in- en uitzoomen, allerlei overgangen en kleine animaties.  Bij een gagstrip van Kinky en Cosy wilde dat nog wel werken, maar een verhaal van Lucky Luke kwam toch niet echt tot zijn recht.  Na een poosje snakten we naar en groot A4 blad met vier strookjes.

Om te slagen moet een eBook voor strips dus een groot kleurenscherm hebben.  Maar zelfs dan nog, wie zit hierop te wachten ?  Is deze natte droom van geeks allerhande te rijmen met de stortvloed aan luxueuze integrales waarmee Franse uitgeverijen de markt overspoelen, of met de Absolute Editions van DC Comics ?  Het antwoord zou wel eens kunnen liggen in een aankondiging van hoofdredacteur Dan DiDio van datzelfde DC : een prijsverhoging van bepaalde comics naar $ 3,99.  De kost om afzonderlijke comics te publiceren, of een striptijdschrift zoals Kuifje of Robbedoes op een kleinere markt winstgevend te houden, zijn gewoon te hoog geworden (de crisis, weetjewel).

Tegelijk zijn zo’n outlets (net als online publicatie, zie eerder dit jaar) levensnoodzakelijk om nieuwe dingen te proberen, en zo de business van verkalking te vrijwaren.  In Stripgids 11 had ik het er al over hoe uitgeverijen massaal online gaan om hierop een antwoord te vinden.  Misschien lezen we binnenkort allemaal onze strips wel in feuilletonvorm voor een luttel bedrag op onze groot-formaat iPod, om dan later de verzamelde edities van onze favorieten in onze kasten te zetten.  Heeft de papierfetisjist in ons ook zijn zinnetje.

Update

De volgende berichten zijn verschenen nadat dit artikel was binnengebracht bij Stripgids :

• Bringing Comics To The Kindle – ervaringen van uitgeverijen als Hachette, Pantheon en MacMillan bij het publiceren van graphic novels voor de Amazon Kindle 2.
• UCLICK Offers Free Dramacon Comic App on Apple’s App Store – Uclick gaat blijkbaar ook de kant van de Apps op, met content van manga-uitgeverij TokyoPop
• Sony testing the water for possible PSP comic book store – blijkbaar wil Sony niet de tweede keus zijn als het op comics aankomt.  Een iTunes is genoeg…