Begin maart van dit jaar verscheen naar jaarlijkse gewoonte het rapport van de Pew Center over de situatie waar nieuwsmedia zich in bevinden anno 2010.  Kommer en kwel alom : dalende omzetten, minder advertentie-inkomsten, duurdere productiekosten. ABC News was daarbij één ding opgevallen: vooral de krantenstrips moesten het ontgelden. De Sunday Comics, de zondagsbijlages vol strips, moesten afslanken (of werden, zoals bij de New York Times, volledig afgeschaft), en striptekenaars zien de ene krant na de andere van hun klantenlijst verdwijnen.

Wat een verschil met honderd jaar geleden, toen de funnies een hoofdrol speelden in de krantenoorlogen tussen William Randolph Hearst en Joseph Pulitzer. Tekenaars als Outcault (‘The Yellow Kid’) werden als stervoetballers voor steeds hogere bedragen weggekocht bij de andere, en ondertussen bloeide er een kunstvorm die zijn gelijke niet kende. Zelfs in 2008 noemde de Newspaper Association of America de strips één van de meest gelezen katernen in de krant, naast lokaal nieuws en sport. Waar is het ondertussen zo mis gegaan, en vooral, speelde het internet daarin een rol?

Je zal op de gemiddelde krantensite inderdaad lang moeten zoeken voor je de strips vindt. De New York Times of zelfs de populaire krant USA Today hebben ze niet, terwijl je bij de Washington Post eerst je mailadres moet achterlaten voor je ze te zien krijgt. Dat wijst inderdaad op een zekere vorm van waardering als premium content (het gouden kalf waar elke krantenuitgever nu naar zoekt: aanbod waar mensen iets voor over hebben). Tegelijk zitten de strips zodanig weggestopt op de site dat het zo’n beetje op een verplicht nummertje lijkt. Een lokale krant als de Miami Herald biedt ze dan weer zonder hindernissen aan, maar ook hier moet je al weten waar je moet zoeken voor je ze vindt.

Portals

Deze ietwat stiefmoederlijke houding is ten dele te wijten aan het feit dat de syndicaten, de organisaties die strips aan kranten slijten, sinds een tiental jaren de kranten overslaan, en zelf hun waren aan de man brengen. King Features (een onderdeel van de Hearst-groep, met ‘Beetle Bailey’ (‘Flippie Flink’ in het Nederlands), ‘Hägar’ en ‘Popeye’), United Features (‘Dilbert’, ‘Big Nate’, ‘Alley Oop’) en uclick.com (‘Garfield’, ‘Shoe’, ‘B.C.’), allemaal hebben ze wel een portal met al hun titels (al dan niet samen met columns, puzzles of cartoons). Soms kan je er zelf je strippagina samenstellen, gratis (bij Go Comics) of tegen betaling (Daily Ink). 

Liefhebbers hoeven nu dus geen kranten meer te kopen om hun favoriete krantenstrips te volgen, en ze zijn bovendien niet meer gebonden aan de keuze van de redactie. Ze hoeven zich alleen te registreren op de sites van de verschillende syndicaten en krijgen meer strips thuisgeleverd dan ze verstouwd krijgen. In een schabouwelijk klein formaat weliswaar, dat in het niets verzinkt vergeleken bij de glorieuze pagina’s die Harold Foster bijvoorbeeld met ‘Prince Valiant’ mocht vullen. Hoewel ze daarnaast ook allemaal mobiele applicaties aanbieden voor bepaalde titels, trachten de syndicaten tegelijk hun eigenlijke publiek, de kranten, niet helemaal te verliezen. King lanceerde recent ‘Comics Kingdom’, een digitale funny page die kranten in hun sites kunnen aanbieden naast eigen advertenties en content. Tegen betaling, natuurlijk. Een revolutionair model of een laatste stuiptrekking? Wie het weet mag het zeggen.

Model

Raar genoeg hebben andere sites het klassieke krantenmodel, waarbij strips als lokmiddel gebruikt worden, met succes overgenomen. De spellenproducent Tell Tale Games pakt uit met regelmatige strips van Graham Annable, en een alternatief blad als Vice geeft ze een prominente plaats op de hoofdpagina. Het gaat hierbij typisch om sites die een erg niche-gedefinieerd publiek hebben, dat sowieso openstaat voor strips, en waarbij minder op fijngevoeligheden gelet moet worden.

Heel af en toe tenslotte worden krantenspecials die strips bevatten ook op het internet gepubliceerd.  Een tijdje terug liep in het zondagsmagazine van de New York Times elke week een strip van een bekende auteur, zoals Chris Ware, Seth of Dan Clowes. Maar ook dat initiatief is intussen opgedoekt, en de online licenties op die strips zijn blijkbaar verlopen, want je vindt ze niet meer terug.  Sudoku’s wel, strips niet.

Dit stukje is andermaal weer erg op Amerikaanse leest geschoeid, inderdaad. In eigen land is de situatie evenwel nog dramatischer: krantenstrips bestaan hier gewoon niet meer. Of nog amper. Sla de gemiddelde krant open, en wat zie je: ‘Jommeke’, ‘Suske en Wiske’ en ‘Kiekeboe’, en regelmatige voorpublicaties van Dupuis-reeksen in de kranten van de Concentra-groep. Online is het al helemaal huilen met de pet op.  Enkel op de sites van Het Belang van Limburg en Gazet Van Antwerpen vind je iets dat op strips lijkt: spotprenten (net zoals dat in het buitenland bijvoorbeeld bij The Guardian het geval is). Verder niets – strips en (online) kranten, het lijkt nooit meer goed te komen.

Wim Lockefeer (Sparehed.com)

'Bludzee' van Lewis Trondheim

Een jaar of wat geleden zetten we een stapje weg van onze homecomputer, en gingen we na hoe het nu eigenlijk zat met het draagbare, digitale stripverhaal. Want, zoals u weet, de nerds die momenteel de plak zwaaien bij Microsoft, Google en andere Apples, zullen niet rusten voor alles wat de mens ooit gemaakt heeft eerst digitaal beschikbaar is, en daarna – als het even kan – op een draagbaar toestelletje. En dus ook strips. Jazeker, u daar, met dat album op de bank: het duurt niet lang meer of dat album is een asset die met e-ink op uw reader getoond wordt – of toch tot uw licence verstreken is. Of liever, dat zouden all die digi-jongens en -meisje graag zien. Hoe staat het er echter nu mee, met die digibooks en andere e-readers? Een overzicht.

Het gaat met het mobiel elektronisch publiceren nog steeds twee richtingen uit. Je hebt de recentelijk nadrukkelijk gehypete e-books, die het boek elektronisch willen nabootsen op basis van een zuinige technologie zoals e-ink. Vrijwel alle modellen (zoals Kindle, Sony Reader of BeBook) laten je toe te bladeren, bladwijzers te gebruiken, notities te maken en, natuurlijk, online nieuwe boeken of tijdschriften te kopen. Aan de andere kant van het spectrum zijn er de applicaties die, na muziek en film, ook lectuur op smartphones willen aanbieden. Ook in deze hoek (bijvoorbeeld bij programma’s als Tiny, Best of Eucalyptus), vind je dezelfde mogelijkheden, alleen dit keer op je telefoon.

Wat betekenen die toestellen en programma’s nu voor strips? Sinds ons vorige artikel over de materie is er eigenlijk niet zo erg veel veranderd. E-books zijn nog altijd in zwart-wit, ze zijn allemaal min of meer eenvoudig te gebruiken en over de duurzaamheid van hun batterijen zijn de meningen verdeeld. Voor de boeken zelf ben je aangewezen op online winkels, waar je niet snel veel strips zal vinden. Zelf je eigen lievelingsboeken op je e-book zetten is dan weer vaker gemakkelijker gezegd dan gedaan.

Op je telefoon, en dan met name op de iPhone, kan je twee kanten uit. Of je installeert een klein programmaatje dat je toelaat strips te downloaden, of je koopt de boeken zelf op de iTunes AppStore, als waren het rekentoepassingen of spelletjes. Voor avontuurlijke gebruikers zijn er programma’s als Comic Reader Mobi, waar je eigen scans mee kan bekijken (als je het geïnstalleerd krijgt). In elk geval kan je strips dan plaatje per plaatje lezen, of via een heel systeem van bewegingen bladeren en in- en uitzoomen op de pagina’s. Echt gebruiksvriendelijk is anders, maar de strips waar het over gaat, zijn nu ook niet gemaakt voor een schermpje zo groot als een pasfoto.

En daar wringt momenteel nu net het schoentje. Hoe de huidige jonge wolven hun strips ook op je toestel willen krijgen, ze proberen allemaal in pure Oklahomastijl hun plekje grond af te bakenen door zo veel mogelijk exclusieve deals te sluiten. In Frankrijk hebben zowat alle grote en kleine bedrijven deals met Mobilire, AveComics, of nog een paar andere. Microsoft heeft een wereldwijde overeenkomst met manga-uitgeverij Shueisha (van het bekende ‘DragonBall’), terwijl Sony een online stripwinkel geopend heeft voor de PSP, met enkel titels van Marvel. Dat zich met Comixology tegelijk ook vertegenwoordigd weet op de iPhone.

Net zoals eerder bij muziek, televisie en film het geval was (en momenteel ook, in mindere mate, bij literatuur) lijkt de grote drijfveer niet te zijn de beste gebruikerservaring aan te bieden, of je klanten het meeste waar voor hun geld te geven, maar zoveel mogelijk je concurrenten de toegang tot bestaande strips ontzeggen. Dat je publiek zijn verhaal moet halen met evenveel programma’s of zelfs toestellen als er stripreeksen zijn, moeten we maar voor lief nemen, blijkbaar. Net als het feit dat de producenten van de apparatuur hun morele stempel op de content proberen te drukken (zoals Apple met ‘Claire’, dat wat te aangebrand werd bevonden).

In al hun ijver vergeten de vlotte jongens één ding : het grote verschil tussen muziek (of spelletjes) en de meeste strips. Voor de meeste mensen is muziek een casual medium: je gebruikt het als je even tijd hebt. De meeste strips vragen wat meer aandacht, over langere tijd. Niet voor niets is ‘Bludzee’, de strip die Lewis Trondheim voor de Iphone maakte, eigenlijk niet meer dan een comic strip – een kort grapje van vier prentjes.

Tot de ultieme kleuren-e-book op A4-formaat verschijnt, lijkt het mobiele internet inderdaad weggelegd voor Garfield en consoorten. En dan nog vraag je je af waarom producenten zich moe maken: een recente enquête van het Franse online tijdschrift BoDoï wees immers uit dat meer dan de helft van de gebruikers er niet aan denkt te betalen voor digitale strips.

Fans – ze gaan door het vuur voor hun idool. Een fan is meer dan een fanaat: voor een fan komt het onderwerp van zijn bewondering voor alles. Zijn leven is georganiseerd in functie van zijn idolatrie. Fans zijn de eeuwige steun en toeverlaat van hun vedetten (en zijn vaak ook goed voor een zo goed als verzekerd inkomen), maar kunnen ook al snel verworden tot een plaag en een nachtmerrie, die hem of haar gevangen houdt. Ze weten meer van je werk dan jijzelf, en willen vooral niet dat je verandert en nieuwe wegen inslaat. Schrijvers, muzikanten, tekenaars – ze zijn er als de dood voor om (zoals in het boek van Stephen King) hun Misery tegen te komen, of, erger nog, hun Mark Chapman.

Het internet is natuurlijk een gedroomde uitlaatklep voor al die woekerende bewondering, al die opgestapelde feitenkennis, en, eventueel, al die frustratie. Wat leidt tot fansites die vaak beter geïnformeerd, vollediger en, merkwaardig genoeg, ook evenwichtiger zijn dan de “officiële” sites van hun idolen. Fansites bieden immers ook de mogelijkheid om van gedachten te wisselen, te discussiëren en, af en toe, serieus van de rails te gaan. In wat volgt een paar van de betere sites, volledig volgens eigen voorkeur (dus zo vooringenomen als wat), van ver en van dichtbij.

Het hoeft niet veel te kosten om een fansite op te zetten. Een paar pagina’s bij een of andere gratis hoster, en je kan beginnen. Maar alleen de echt gemotiveerde, of geobsedeerde, fans blijven aan hun site werken, en hebben na jaren noeste arbeid een site die zo goed als geautoriseerd genoemd mag worden. De grootste helden hebben hier natuurlijk een beentje voor. Zo lijkt het wel of elke kiezel in het ‘Batman’-universum wel ergens een aanbidder heeft, met de Dark Knight en Legions Of Gotham als de bekendste en meest professionele voorbeelden. Fortress Of Solitude doet hetzelfde voor ‘Superman’: een bijna obsessief overzicht van alles wat zich in en rond Metropolis afspeelt sinds 1938, met zeer veel exclusief materiaal, en zelfs origineel werk gebaseerd op de movie serials uit de jaren 40 en 50. Ook minder belangrijke figuren kunnen op de nodige liefde rekenen, zoals Ambush Bug (mijn persoonlijke favoriet) die met de AB Fansite een extreem volledig overzicht heeft van alle verhalen waar hij een rolletje in speelde.

Bij Marvel zijn het vooral SpiderFan, met een eigen strip, overzichtelijke lijstjes, forums en nieuws, en Uncanny X-Men met een synopsis voor elk van het ziljoen verhalen dat tot op heden over de Marvel Mutants verschenen zijn, nieuws, forums en veel aandacht voor de huisvlijt van fans zelf. En zelfs uitgeverijen die niet meer bestaan, kunnen op fans blijven rekenen: ValiantFanSite zorgt ervoor dat de vlam blijft branden voor Valiant Comics, terwijl Out Of Chaos de herinnering aan de in 2001 terziele gegane uitgever van kitscherige particulariteiten als ‘Evil Ernie’ levend houdt.

Aan deze kant van de plas zijn er een paar grote fansites die minstens even belangrijk zijn als de officiële, en vaak ook vermeld worden in de boeken zelf. Voor ‘Suske en Wiske’ is dat bijvoorbeeld Suske En Wiske op het WWW, dat straks 15 jaar al het nieuws over het olijke tweetal verzamelt, en voor ‘Kiekeboe’ is er de Kiekeboewebstek, met nieuws en sinds kort ook een forum. De Rode Ridder lijkt dan weer bijna de status van officiële site aangenomen te hebben. De zeldzame fansites voor ‘Jommeke’ (zoals Stripheld.net) kunnen hier jammer genoeg niet aan tippen, wat misschien te wijten is aan het feit dat lezers van ‘Jommeke’ afhaken als ze ouder worden, en er van fandom dus niet veel overblijft.

Veel van het fanleven op het internet speelt zich echter af op bulletin boards, forums en groepen, en of op in elkaar geknutselde websites die even snel verdwijnen als ze verschijnen. Een belangrijke site in deze context is Enjolra’s World, die het tot zijn taak heeft gemaakt om al die huisvlijt op te duiken, en regelmatig nieuwe leesnotities, biografieën, bibliografieën en lijstjes verzamelt, publiceert en actualiseert. The House Of Ideas doet hetzelfde met fan fiction, de ontelbare verhalen die fans zelf schrijven voor hun favoriete figuren. Een site als Wikia lijkt trouwens de rol van de berichtenpagina’s overgenomen te hebben, en biedt fangroepen voor ongeveer elke titel uit de populaire cultuur.

 In één pagina kan je enkel het bovenste laagje van het fanwezen op het net afkrabben. We hebben het bijvoorbeeld nog niet gehad over de belevenissen van de ‘Kuifje’-cultus in Engeland en Nederland, of over de Duckomanie die in Duitsland en Denemarken welig tiert. En aan Frankrijk zijn we al helemaal niet toegekomen. Bereidt u dus maar voor op meer ongebreideld fanatisme, in een volgend stuk.

Een goede start voor een duik in het verleden is Coconino Classics, het online tijdschrift van Thierry Groensteen en zijn kornuiten. Al meer dan tien jaar presenteert deze prachtig vormgegeven website verloren gewaande strips en protostrips, illustratiewerk en cartoons uit de 19de en het begin van de 20ste eeuw. Ronduit fantastisch zijn de speciale edities over de cartoonisten van Simplicissimus en Harper’s, en het portfolio van Winsor McCay (met de geanimeerde Little Sammy Sneeze).

Helemaal terug in de tijd gaat de Early Comics Archive van cartoonist Andy “Konky Kru” Bleck. Met een engelengeduld zoekt die in bibliotheken en antiquariaten naar de belangrijkste oervoorbeelden van het Europese stripverhaal. Töpffer, Hoffmann, Cruikshank, Busch, ze zijn allemaal present met scans van bijzondere kwaliteit. Heel bijzonder is de reeks woordenloze strips die in 1897 op de achterkant van het tijdschrift Harper’s Round Table stonden.

Barnacle Press biedt zichzelf dan weer aan als Comics 1.0, en lijkt van ongeveer elke klassieke krantenstrips een paar voorbeelden in zijn collectie te hebben. Niet alleen Barney Google, Happy Hooligan of The Katzenjammer Kids, maar ook minder bekende pareltjes als The Diary of Snubs, Our Dog of Life on the Radio Wave krijgen daarbij een plaatsje.

Krantenstrips

Als het gaat over klassieke Amerikaanse krantenstrips is Allan Holtz, auteur van de ‘Guide to U.S. Newspaper Comic Strips and Cartoon Panels’, trouwens niets minder dan een autoriteit. Op de Stripper’s Guide diept hij met regelmaat van de klok vergeten en obscure pareltjes op uit krantenarchieven uit heel de VS, en gaat daarbij niet zelden terug tot het prille begin van de 20ste eeuw. Steeds probeert hij zoveel mogelijk gegevens over de reeksen en de auteurs te vermelden, en zijn scans zijn steeds van zeer hoge kwaliteit.

Pappy’s Golden Age Comics heeft dan weer een voorliefde voor strips die in comic books verschenen in de jaren ‘30, ‘40 en ‘50. Niet zelden presenteert Pappy vergeten vroeg werk van latere groten zoals Frank Frazetta of Jack Cole (om twee recente voorbeelden te noemen). In korte, heldere artikeltjes situeert hij auteur en werk, en de verhalen zijn meestal ook met zorg geselecteerd. Alleen jammer dat zijn scans zo’n beetje overal vandaan komen, wat voor een zeer ongelijke kwaliteit zorgt. Bear Alley is dan weer de blog van de gelijknamige uitgeverij van Steve Holland, die zich specialiseert in geannoteerde heruitgaven van klassieke Britse strips.

Een speciale vermelding mag nog voor Digital Funnies, de site waarop Jonathan Barli bijzonder goede, gedetailleerde scans van klassieke krantenstrips te koop aanbiedt op CD-rom en DVD. Van elke collectie, zoals de ‘Tony Sarg’s Bird’s Eye Views’ of ‘Toonerville Folks’ van Fontaine Fox, biedt Barli bovendien een paar voorbeelden gratis aan, waardoor je je een beeld kan vormen van de bijzondere kwaliteit van dit archiveringswerk.

Wie verder zoeken wil, doet er goed aan de discussiegroepen op Yahoo Groups onder de loupe te nemen. Via Overdosed verdeeld Merlin Haas zijn hoogkwalitatieve scans van oude Amerikaanse krantenstrips en advertenties. Spacevoucherhoax is dan weer een goudmijn voor reproducties van alles wat van dicht of veraf met popcultuur te maken heeft. Voor scans van klassieke Britse strips zijn Scanarama en Britcomics dan weer zeer interessant, en wie doorbijt, vindt vast wel meerdere groepen die aan deze of gene klassieke strip gewijd zijn.

Eens te meer gaat dit stukje vooral over Amerikaanse en Engelse sites, en dat eigenlijk vooral doordat de interesse van schrijver dezes vooral die kant uitgaat. Maar niet getreurd : terwijl het materiaal voor dit stukje verzameld werd, kondigde onze eigen Pascal Lefevre zijn nieuwe blog aan, gewijd aan de studie van vroege Belgische strips (wat eigenlijk wil zeggen, daterend voor het debuut van Kuifje in 1929). Het is nog een beetje te vroeg om te zien waar Pascal heen wil met zijn blog, maar zijn eerste post is in elk geval veelbelovend.

Wim Lockefeer (Sparehed.com)

Olrik zoals getekend door Jacobs opvolger Ted Benoit. (Editions Blake & Mortimer/Dargaud/E.P. Jacobs/Ted Benoit)

Er gaat niets boven slecht zijn. Door en door en door slecht zijn. Slechte mensen zijn het kaneel in onze pijp, de peper aan onze kont, de beste psychiatrische behandeling. Slechteriken zijn de pit van de pruim. Niemand zou ooit één enkele letter schrijven, laat staan radio maken, als er niet die verrukkelijke poel van verdorvenheid bestond. Slechtheid is de ziel van het leven. Niet geld. Hebzucht. Niet wapens. Wreedheid. Niet orde. Onderdrukking. Géén mens is slechter dan de striphelden. En de slechtste van de slechtsten heet Olrik.

 Ik weet het, de Noorse volkskundige Axel Olrik (die overigens 80 jaar geleden overleed) draait zich om in zijn graf. De brave borst verdiepte zich een leven lang in de Denenkroniek van Saxo Grammaticus en in het Oud-Noorse Geestesleven, en ik bezwadder hier zijn nagedachtenis door hem uit te roepen tot de Caligula van de keizers. Slaap in vrede, Axel Olrik, het is uw alter ego dat mij zorgen baart. Kolonel Olrik. Het zwartste bedenksel van Edgar P. Jacobs  P. van Pierre, maar de tekenaar suggereerde liever van Poe. Jacobs hield van gechargeerde praal. Jacobs wou zijn hele leven, van 1904 tot 1987, opgaan in de opera. Opera was het leven, het leven een afschaduwing van de scène. Jacobs deed dat met succes. In 1929, acht jaar na zijn eerste optreden als figurant in de Munt, krijgt hij de Grand Prix de Chant, en mag hij als bariton aan de slag in de opera van Rijsel. Einde van een onbetekenend leven. Voor ons althans.

Jacobs hield van gechargeerde praal. Jacobs wou zijn hele leven, van 1904 tot 1987, opgaan in de opera.

Maar gelukkig is daar de slechte slechtheid: de oorlog breekt uit, Jacobs staat aan de deur. De steeds stijf in de eik staande, zwartgallige monomaan, met strikje en geruite vest, met een brilmontuur dat alleen Ivo Michiels durfde te dragen in de jaren vijftig, vindt soelaas bij Hergé, want de Duitsers hebben de ‘Flash Gordon’-kopie die hij maakte voor het blad Bravo – één album verschijnt later als ‘De U-Straal’ – verboden. Na de oorlog is het meteen raak. In een groots epos over het Gele Gevaar – enige xenofobe trekjes is de kleinburgerlijke Brusselse kweekschool nooit vreemd geweest – ontwerpt Jacobs enkele figuren die iconen van hun tijd worden: de Britse professor in alles Mortimer, en de al even Britse kapitein van de allesbehalve geheime dienst Blake. Edward en Francis, geboetseerd naar de toenmalige hoofdredacteur van Kuifje, Jacques Van Melkebeke, en naar Jacques Laudy, de tekenaar van Hassan en Kaddoer. Mortimer en Blake kunnen alles, al draagt de een een overjaars uniform uit het Brits Oost-Indische Leger, en is de ander zo uit de koeiestallen van Wales gestapt, sabbelend aan zijn pijpje, dubbend als een domino, wijs en taterend als een onderwijzer eerste leerjaar.

"Een man naar mijn hart."

Er staat in de verhalen van Mortimer en Blake meer tekst dan tekening. En eerlijk, dat is nog leuk ook. Episch, gezwollen romantiek, Jules Vernesimplisme – en daarom zo levensecht Brussels, het geeft aan Jacobs’ oeuvre een tijdloosheid die erg Jugendstilmatig is gekleurd. Van ‘Het Geheim van de Zwaardvis’ over ‘Het Mysterie van de Grote Pyramide’ tot ‘Het Raadsel van Atlantis’ en ‘De Valstrik’, Jacobs doet zo pijnlijk zijn best minutieus Brits te zijn, dat hij het Britszijn ontstijgt en embleem wordt.

Het embleem krijgt maar zijn blijvende waarde vanwege de belering. Belering omdat Jacobs zo nauwgezet was dat hij zelfs naar Japan reisde om de juiste vuilnisbak te kunnen tekenen in ‘De 3 Formules van Professor Sato’. Belering omdat bij gebrek aan diepe kennis geleerden zijn fantasie moeten legitimeren. Belering omdat zijn 12 verhalen, de oogst van een leven, maar één thema hebben: de slechtheid. Vleesgeworden in Olrik. Olrik, de verrader. Olrik, de dubbelspion. Olrik, de schurk. Olrik, de oplichter. Een man naar mijn hart. Omdat hij ongenuanceerd is. Olrik is zwart. Olrik draagt een aristokratisch krulsnorretje, dat alleen de heel verfijnde verdorven geesten  waardig kunnen dragen. Olrik draagt met verve smoking en gabardine. Hij bestuurt een straaljager zoals wij een VW-tje, en kent wapensystemen waarvan wij het bestaan maar vermoeden.

Een man naar mijn hart. Omdat hij ongenuanceerd is.

Olrik is mijn zwart beest. Er zijn nog veel schurken en schoeljes in het leven, Martins Axel Borg – overigens ook een Deens verzekeringskantoor aan het spoorwegstation van Kopenhagen -, Nero’s Ricardo, Krimson in Suske en Wiske, De Man met de Gouden Tanden in Bob Morane, Foe Mansjoe, Dokter No – kloontjes en klonen van het diepzwarte hart van de kosmos: Olrik. Als ik ooit een opera schrijf, zal hij ‘Olrika’ heten.

Lukas De Vos is onder meer journalist bij de VRT-radio. Deze tekst verschijnt in Stripgids 16.

Madam Pheip

Mannekens tekenen voor de gazet. Wat een bezigheid. Moet je er tekentalent voor hebben? Niet altijd. Moet je er ijzersterke verhalen voor kunnen bedenken? Niet altijd. Maar gevoel voor humor, dat is onontbeerlijk. ‘De avonturen van Nero’ herlees ik af en toe als doeltreffend middel tegen duistere gedachten: die huiskamers, die wafels, de ruzies die weer bijgelegd worden, de homeopathische dosissen wijsheid (“Kom, kom, iedereen maakt zich al eens belachelijk in zijn leven”), de lichtvoetige en scherpe politieke satire (“Ik vertrouw die vent voor geen haar, hij lijkt teveel op Camille Huysmans”), ze bieden allemaal een rustgevend perspectief op de wereld.

Waar anders vind je een sympathieke franskiljon wiens taalfouten en bons mots allemaal even citeerbaar zijn? Je suis chemin, ‘t is ik mijn penske vul, avec mon flair habituel, deze vaste uitdrukkingen in haar repertoire dankt uw dienares, schrijfster dezes, uitsluitend aan Philemon Pheip, de essentie, of de Platonische Idee, van een liberale burgemeester in onze contreien, die tevens eigenaar van een suikerfabriek is. Naar de verhalen van Tom Poes grijp ik wanneer ik subliem Nederlands in vele registers wil lezen, in ‘De Avonturen van Nero’ weerklinkt de taal waarin ik me thuis voel als in een oude trui of kamerjas. Hoe ben ik in godsnaam ooit een Belg geworden? ‘De Avonturen van Nero’ waren een inburgeringscursus op zichzelf.

“Uw hoed is van een klassiek model, madam, over tien jaar zal men er nog even hard mee kunnen lachen als nu.” Lap. Een vrouw die zulke uitspraken doet, is een vrouw naar mijn hart, des te meer omdat ze die uitspraken nooit aan mijn adres richt. Madam Pheip heeft haar edele familienaam aan haar echtvriend gegeven, een unieke en navolgenswaardige situatie; hij noemt haar poeseke, chouke of Coco, het Internet leert me nu dat op haar paspoort ‘Katrien’ staat. Maar zou u haar met Katrien durven aanspreken? Madam blijft madam.

Marc Sleen. (Foto Bart Van der Moeren)

Ik houd van haar rode haar, haar strakke mantelpakjes, haar stevige, goed in toom gehouden figuur, haar kousen-met-naad en haar eeuwige naaldhakken. In tegenstelling tot haar vriendin madam Nero dartelt madam Pheip rond op mooie benen, in mijn ogen het bewijs dat haar schepper een boontje voor haar heeft. Madam Pheip doet haar intrede in ‘De hoed van Geeraard de Duivel’, als doortastende onbekende zoekt ze Nero op in het ziekenhuis en bezorgt ze hem een remedie tegen de duivel – “Rook pijpen jonge man, ik heb vroeger, toen ik jong was, ook last gehad van de duivel. Rook pijpen, ge zult zien!” Deze fantastische stripfiguur begint haar leven dus als een jaren-vijftigversie van Bruegels Dulle Griet.

Later, in de bloeitijd van het feminisme en de studentenopstanden, wordt ze presidente van de Dolle Dina’s, met de kanttekening: “Ik ben tenslotte ALTIJD een Dolle Dina geweest. Ik sta al 25 jaar in de krant als dusdanig. Ik heb mijn hele leven pijpen gerookt, ben altijd baas in eigen huis geweest, mijn man doet de vaat en mag het huis niet verlaten zonder mijn toestemming. Kortom, ik ben volledig geëmancipeerd. Ik heb gezegd. U mag applaudisseren.” Die laatste zin bewijst nog maar eens dat weinig zaken zo sexy en bevrijdend zijn als zelfvertrouwen. U dacht dat de fee Galaxa sexy was? Visueel heeft ze een en ander te bieden, maar ik heb haar nooit betrapt op een geestigheid. Madam Pheip rijgt de puntige commentaren en bizarre invallen op onnavolgbare wijze aan elkaar. “Hij ziet er zo opgewekt en stimulerend uit als het Staatsblad.” Observeer hoe ze matrozen ronselt, hoe ze een mishandelde man onder haar hoede neemt (“jij moet weer mens worden”): misschien maakt bij de eindafrekening haar kordate, warme moraal nog het meeste indruk.

Leen Huet is schrijfster. Haar roman ‘Eenoog’ verscheen recent bij uitgeverij Atlas. Voor Stripgids verzorgt ze de rubriek ‘Heldinnen’ , waarvan dit de vierde aflevering is. Verschijnt in Stripgids 16.